Δημοσιογραφικός Οδηγός για άτομα με αναπηρία
Ένας χρήσιμος οδηγός (της Γενικής Γραμματείας Επικοινωνίας) που απαλλάσσει τους λειτουργούς των ΜΜΕ από την αμηχανία και …τις αναπηρίες της γλώσσας
«Άτομα με ειδικές ανάγκες», λάθος. «Άτομα με ειδικές ικανότητες», πιο λάθος. «Ανάπηρα άτομα», απορρίπτεται. Αντίθετα όροι όπως «Άτομα με Αναπηρία» (Α.μεΑ.), «Άτομα με προβλήματα όρασης / ακοής / με κινητική αναπηρία / με νοητική αναπηρία κ.ο.κ. είναι όροι που ενδείκνυνται να χρησιμοποιούνται από τα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας.
Ο δημοσιογραφικός οδηγός που εξέδωσε η Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας-Ενημέρωσης «Θέματα αναπηρίας και ΜΜΕ» μπορεί μεν να απευθύνεται σε δημοσιογράφους και να ορίζει ποιος είναι ο ενδεδειγμένος τρόπος, μακριά από στερεότυπα, να μιλά ένας δημοσιογράφος για τα θέματα αναπηρίας ή σε ένα άτομο με αναπηρία, φαίνεται όμως εξίσου χρήσιμος και για τους απλούς πολίτες, όταν αναφέρονται σε αυτά τα άτομα ή συναναστρέφονται μαζί τους.
Αυτό που επισημαίνει ο οδηγός είναι η αναπηρία δεν είναι ούτε ασθένεια, ούτε πρόβλημα, ούτε δυστυχία. Πολύ περισσότερο, οι ανάπηροι δεν είναι ούτε «ήρωες της ζωής», ούτε «πρωταθλητές της θέλησης», ούτε άτομα με «ειδικές δεξιότητες». Ιδίως, δε, τα άτομα με προβλήματα όρασης οπωσδήποτε δεν βλέπουν «με τα μάτια της ψυχής».
Εκφράσεις θετικής υπερβολής πρέπει να αποφεύγονται, όσο και τα αρνητικά στερεότυπα που προβάλλουν τους αναπήρους ως σακάτηδες. «χτυπημένους από τη μοίρα».
Όπως με έμφαση υπογραμμίζεται, η αναπηρία είναι ένα χαρακτηριστικό, μία κατάσταση που βιώνουν ορισμένοι άνθρωποι, αλλά δεν καθορίζονται από αυτό. Η εστίαση πρέπει να γίνεται στους ανθρώπους και όχι στην αναπηρία.
Ο δημοσιογραφικός οργανισμός περιέχει οδηγίες άμεσης χρήσης για τους δημοσιογράφους που παίρνουν συνέντευξη από Α.μεΑ., αλλά και αποδεκτές και μη αποδεκτές εκφράσεις στη χρήση της γλώσσας.
Οδηγίες για συζήτηση ή συνέντευξη με Α.μεΑ.
-Πρώτα αναφέρεται το πρόσωπο και μετά ή αναπηρία (π.χ. ο κύριος τάδε, óå τετραπληγία. Όχι ο τετραπληγικός κύριος τάδε).
-Η συμπεριφορά πρέπει να είναι φυσιολογική και χωρίς άγχος: δεν πειράζει αν χρησιμοποιηθεί η έκφραση «θα δούμε» σε άτομο με προβλήματα όρασης, ούτε η έκφραση «η απόσταση είναι πέντε λεπτά με τα πόδια» σε άτομο που χρησιμοποιεί αμαξίδιο.
-Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται συναισθηματικά φορτισμένο λεξιλόγιο όπως «τραγικό», «θύμα», «καθηλωμένος σε αναπηρικό καροτσάκι» κλπ. Όπως, επίσης, δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται και υπερθετικοί χαρακτηρισμοί, όπως «ήρωες της ζωής» κλπ.
-Μην υποβοηθείτε Α.μεΑ. αν ο ίδιος δεν το ζητήσει. Βοήθεια πρέπει να δοθεί εάν ζητηθεί.
-Απευθύνεστε απευθείας στο Α.μεΑ. όταν συνομιλείτε μαζί του και όχι στον συνοδό του.
-Η ομιλία πρέπει να γίνεται με ύφος και τόνο φωνής φυσιολογικό και όχι με απλοποιημένη ή συγκαταβατική γλώσσα, όπως μιλάμε στα παιδιά.
-Δεν πρέπει να έχουμε νευρικότητα. Αντίθετα, απαιτείται υπομονή, καθώς κάποιοι άνθρωποι με αναπηρία χρειάζονται λίγο περισσότερο χρόνο για να δράσουν αυτόνομα.
Στερεότυπα που πρέπει να αποφεύγονται
-Εστίαση στην αναπηρία και όχι στον άνθρωπο.
-Η αναπηρία είναι δυστυχία.
-Η προβολή δραστηριοτήτων των ανθρώπων με αναπηρία μπορεί να προκαλέσει θλίψη.
-Η αναπηρία χρησιμοποιείται από ορισμένους ως εργαλείο επιβίωσης.
-Η αναπηρία ισοδυναμεί με ανικανότητα / ασθένεια.
ΟΡΙΖΟΝΤΑΣ Α.Τ.38
Αποδεκτές εκφράσεις Μη αποδεκτές εκφράσεις
Χρησιμοποιήστε
Άτομα με αναπηρία
Αποφύγετε
Ανάπηρο άτομο, άτομο με ειδικές ανάγκες {σήμερα δεν θεωρείται δόκιμος όρος)
Ολυμπιακοί- Παραολυμπιακοί Αγώνες
Ειδικοί / Κανονικοί Αγώνες
Άτομα με προβλήματα όρασης ή τύφλωση, άτομα με περιορισμό όρασης
Αόμματοι, στραβοί
Άτομο με νοητική αναπηρία
Καθυστερήσεις,
καθυστερημένο άτομο
Άτομο με εγκεφαλική παράλυση
Σπαστικός, σπαστικό άτομο
Άτομο με ακρωτηριασμό
(περιγραφή της αναπηρίας
Παραμορφωμένος,
ελλειμματικός,
κουτσός, κουλός,
Πάσχει από…
Υποφέρει από…
Χρησιμοποιεί αμαξίδιο
Χρήστης αμαξιδίου
Καθηλωμένο σε αναπηρικό
Αμαξίδιο
Άτομο με κινητική αναπηρία,
Κινητικό περιορισμό
Σακάτης, σακατεμένος,
τραυματισμένος,
χτυπημένος
Αναπηρία
Ασθένεια, αρρώστια,
Πρόβλημα
